Landmark Cov Hnub Nyoog ntawm 1878 mus rau Niaj hnub no
Lub ncua sij hawm ntawm kev tshawb fawb txog kev puas siab puas ntsws dhau los nrog qhov ntxov tshaj plaws paub txog kev mob kev nyuab siab uas tau piav txog 1550 BCE rau ntawm ib qho ancient Egyptian phau ntawv hu ua Ebers Papyrus. Txawm li cas los, nws tsis yog kom txog rau thaum xyoo pua 11th uas tus kws kho mob Persian Avicenna yog ib qho kev sib txuas ntawm cov cwj pwm txawv thiab lub cev teb hauv ib qho kev coj ua tau zoo tshaj plaws "kev ua rau lub hlwb."
Muaj ntau tus xav txog 17th thiab 18th centuries ntawm yug ntawm kev xav txog cov neeg thoistem (ntau qhov ntawm William Battle's "Treatise on Madness" nyob rau hauv 1758), nws tsis yog txog 1840 uas yog kev xav txog kev tshawb fawb los ntawm kev tshawb fawb txog kev tshawb fawb. Nws yog nyob rau xyoo ntawd hais tias thawj phau ntawv hais txog "Psychology, los yog Tus Saib Tib Neeg, suav nrog Anthropology," yog luam tawm los ntawm cov xib fwb Amelikas Frederick Augustus Rauch.
Los ntawm lub sijhawm tam sim no, txoj kev kawm txog kev xav txog kev puas siab puas ntsws tseem yuav hloov mus ntxiv raws li hnub no. Highlighting tias pom tau ntau qhov tseem ceeb, kev tshwm sim hauv thaj av.
Tseem ceeb Txheej Txheem ntawm Xyoo 19 Xyoo
Lub xyoo pua puv 19 yog lub sij hawm nyob rau hauv uas lub tswv yim tsim los ua ib qho kev ntseeg, lees txais science. Thaum kev ntsuas feem ntau pheej hloov hauv qhov 100 xyoo ntawd, tus qauv ntawm kev tshawb nrhiav thiab kev luj xyuas yuav pib tsim.
Ntawm cov xwm txheej tseem ceeb:
- 1878 - G. Stanley Hall yog thawj tug Amelikas tau txais Ph.D. nyob rau hauv psychology. Nws yuav nws thiaj li pom lub koom haum American Psychological Association .
- 1879 - Wilhelm Wundt tau tsim thawj qhov kev tshawb fawb soj ntsuam hauv Leipzig, lub teb chaws Yelemees rau txoj kev kawm txog kev ua haujlwm. Qhov kev tshwm sim yog qhov pib qhov pib ntawm kev tshawb fawb txog psychology li kev cais kev kawm.
- 1883 - G. Stanley Hall tau qhib qhov kev tshawb fawb thawj zaug hauv Tebchaws Meskas hauv John Hopkins University.
- 1885 - Herman Ebbinghaus tau tshaj tawm nws lub caij "Uber das Gedächtnis" ("On Memory") uas nws tau piav txog kev sim thiab kev nco txog nws tus kheej.
- 1886 - Sigmund Freud pib muab kev kho rau cov neeg mob hauv Vienna, Austria.
- 1888 - James McKeen Cattell yog thawj tus xibfwb ntawm kev xav ntawm Psychology hauv University of Pennsylvania. Nws yuav tom qab luam tawm "Kev Ntsuas Cov Kev Ntsuas thiab Kev Ntsuas" kos tus cim txog kev puas siab puas ntsws.
- 1890 - William James luam tawm "Cov Ntsiab Cai ntawm Psychology." Sir Francis Galton tsim cov kev paub txog kev sib raug zoo kom nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm cov haujlwm hauv kev tshawb fawb txawj ntse.
- 1892 - G. Stanley Hall ua tus American Psychological Association (APA) , los ua tus tswv cuab 42 leej
- Xyoo 1895 - Alfred Binet yog thawj cov kev xav hauv psychology uas mob siab rau psychodiagnosis.
- 1898 - Edward Thorndike tsim txoj cai lij choj .
Cov Tseem Ceeb Tseem Ceeb Ntawm Xyoo 1900 txog 1950
Thawj ib nrab ntawm lub xyoo pua 20th yeej tau los ntawm ob qho tseem ceeb: Sigmund Freud thiab Carl Jung. Nws yog lub sij hawm nyob rau hauv uas lub hauv paus ntawm tsom xam nrhiav, xws li Freud lub xeem ntawm psychopathology thiab Jung lub analytic psychology.
Ntawm cov xwm txheej tseem ceeb:
- 1900 - Sigmund Freud luam tawm nws thaj av "Txhais ntawm Npau Suav."
- 1901 - Lub Koom Txoos Psychological Society yog tsim los.
- 1905 - Mary Whiton Calkins raug xaiv thawj tug poj niam thawj tswj hwm ntawm American Psychological Association. Alfred Binet qhia cov kev xeem txawj ntse .
- Xyoo 1906 - Ivan Pavlov tau tshaj tawm nws cov kev tshawb pom ntawm kev coj ua .
- 1907 - Carl Jung luam tawm "Tus Psychology ntawm Dementia Praecox."
- 1912 - Edward Thorndike tau tshaj tawm "Tsiaj" Intelligence uas ua rau txoj kev xav ntawm txoj kev xav ua haujlwm. Max Wertheimer tau tshaj tawm "Kev Ntsuam Xyuas Txoj Kev Xeebtxawm ntawm Kev Txiav Txim Siab" uas ua rau txoj kev loj hlob ntawm Gestalt psychology .
- Xyoo 1913 - Carl Jung pib tawm ntawm Freudian pom thiab tsim nws tus kheej theories uas nws hais txog los ntawm kev tshawb fawb txog psychology John B. Watson tau tshaj tawm tias "Tus Cwj Pwm Zoo li Tus Cwj Pwm Coj Ncaj Ncees" uas tsim lub tswvyim ntawm tus cwj pwm.
- Xyoo 1915 - Freud luam tawm haujlwm txog kev tsim txom.
- 1920 - Watson thiab Rosalie Rayner luam tawm cov kev tshawb fawb txog kev txwv tsis pub muaj kev ntshai nrog lawv cov kev kawm, Little Albert .
- Xyoo 1932 - Jean Piaget ua ib qhov kev paub txog kev ua lag luam nrog cov ntawv tshaj tawm txog nws txoj haujlwm "Cov lus txiav txim siab ntawm cov menyuam yaus."
- Xyoo 1942 - Carl Rogers tsim kev xyaum ntawm kev pabcuam rau neeg mob uas txhawb kev hwm thiab kev saib taus rau cov neeg mob.
Tseem ceeb Txheej Txheem ntawm 1950 txog 2000
Lub tom kawg ntawm lub xyoo pua 20th yog nyob nruab nrab ntawm cov qauv kev soj ntsuam ntawm kev puas siab puas ntsws, saib ntawm Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) los ntawm American Psychiatric Association. Nws yog ib qho cuab yeej tseem ceeb uas tseem siv tau niaj hnub no rau kev tshawb nrhiav thiab kho mob. Ntawm cov txheej xwm loj:
- 1952 - Thawj Diagnostic thiab Cov Ntawv Qhia Tawm Tseg ntawm Cov Kev Xiam Hlwb ntawm Cov Ntsej Muag yog luam tawm.
- Xyoo 1954 - Aplaham Maslow tau nthuav tawm "Kev Txawj Ntse thiab Cwm Ceg" qhia txog nws txoj kev xav ntawm lub siab xav tau. Nws yog cov ntawm cov neeg tsim kev puas hlwb.
- Xyoo 1958 - Harry Harlow tau sau tseg tias "Tus Kev Hlub ntawm" uas piav txog qhov tseem ceeb ntawm kev sib txuas lus thiab kev hlub hauv rhesus liab.
- Xyoo 1961 - Albert Bandura ua nws qhov kev cob qhia Bobo doll tam sim no uas yog tus cwj pwm tus cwj pwm coj los piav qhia txog kev soj ntsuam, kev coj cwj pwm, thiab kev ua qauv.
- 1963 - Badura thawj zaug piav txog lub tswv yim ntawm qhov kev kawm pom los piav txog tus kheej txoj kev loj hlob.
- Xyoo 1974 - Stanley Milgram tau tshaj tawm "Kev Mloog Lus rau Kev Tshaj Tawm" uas piav txog cov ntsiab lus ntawm nws qhov kev paub ua ntu zus.
- 1980 - Lub DSM-III raug luam tawm.
- 1990 - Noam Chomsky tau tshaj tawm "Txog Xwm, Siv, thiab Tau Txais Cov Lus."
- Xyoo 1991 - Steven Pinker tau luam tawm ib tsab ntawv qhia nws cov tswvyim hais txog tias cov menyuam yaus tau txais hom lus twg nws lig tshaj tawm hauv phau ntawv "The Language Instinct."
- 1994 - Lub DSM-IV raug luam tawm.
Tej Yam Tseem Ceeb Hauv lub Xya Caum Lub Xyoo
Nrog lub tswv yim ntawm kev tshawb fawb caj, psychologists tsis yog grappling nrog rau txoj kev uas physiology thiab noob caj noob ces ua rau tus neeg lub siab puas. Ntawm qee qhov kev tshawb pom tseem ceeb ntawm lub xyoo pua 21st:
- 2000 - Cov kws soj ntsuam cov neeg soj ntsuam tiav cov tsiaj cov noob nrog tsom tawm tus neeg chromosome lub luag hauj lwm rau kev puas siab puas ntsws.
- 2002 - Steven Pinker tau tshaj tawm "Lub Plaub Hlis Slate" tawm tsam lub tswvyim ntawm tabula rasa (txoj kev xav hais tias lub hlwb yog ib daim ntawv dawb paug thaum yug). Avashalom Caspi muaj thawj cov pov thawj tias noob caj noob ces yog txuam nrog tus me nyuam cov lus teb rau kev sib cav. Psychologist Daniel Kahneman tau txais qhov Nobel Prize hauv Economics rau nws tshawb fawb txog kev txiav txim siab li cas hauv lub ntsej muag ntawm kev tsis meej.
- Xyoo 2010 - Xaiv LeVay tau tshaj tawm "Gay, Ncaj Ncees, thiab Vim Li Cas" uas tawm tsam tias kev plees kev yi txawv los ntawm kev sib txawv hauv lub hlwb.
- 2013 - Lub DSM-V yog tso tawm. Nyob rau hauv, APA tshem "qhov tseeb ntawm pojniam los txiv neej" los ntawm daim ntawv teev cov mob hlwb thiab hloov nws qhov "poj niam txiv neej dysphoria" los piav txog tus neeg tsis haum xeeb nrog nws tus poj niam.
- 2014 - John O'Keefe, May-Britt Moser, thiab Edvard Moser tau qhia txog Nobel Prize rau lawv nrhiav tau ntawm cov hlwb uas yog qhov chaw nyob hauv lub hlwb cov cim tseem ceeb.