Qee lub sijhawm kev puas siab puas ntsws yog siv los qhia txog kev mob hlwb lossis kev mob hlwb. Kev mob hlwb yog cov qauv ntawm kev coj cwj pwm lossis kev puas hlwb uas ua rau ntau qhov chaw ntawm lub neej. Cov mob no tsim kev ntxhov siab rau tus neeg uas muaj cov kev mob tshwm sim.
Txawm hais tias tsis tau muaj txhua yam kev puas siab puas ntsws, cov npe hauv qab no suav nrog qee qhov ntawm cov teeb meem loj ntawm cov kab mob uas tau piav qhia hauv Phau Ntawv Qhia Kev Ntsuas thiab Kev Ntsuas ntawm Kev Nyuaj Siab (DSM). Qhov tseeb tsab ntawm phau ntawv tshawb nrhiav tau yog DSM-5 thiab tawm hauv lub Tsib Hlis xyoo 2013. DSM yog ib qho ntawm cov kev siv ntau tshaj plaws rau kev cais txog kev puas siab puas ntsws thiab muab kev ntsuam xyuas tus qauv.
1 - Neurodevelopmental Mob
Neurodevelopmental ntshawv siab yog cov neeg uas feem ntau kuaj tau thaum tseem muaj me nyuam yaus, menyuam yaus, lossis thaum tiav hluas. Cov kev puas siab puas ntsws muaj xws li:
- Kev xiam hlwb kev puas hlwb (los yog Intellectual Developmental Disorder) yog yav tas los hais txog kev puas siab puas ntsws. Hom kev hnyav no tuaj yeem ua ntej lub hnub nyoog 18 xyoo thiab yog cov xeeb ceem ntawm kev txawj ntse thiab kev coj tus cwj pwm.
Cov kev txwv ntawm kev txawj ntse feem ntau yog txheeb xyuas los ntawm kev siv IQ xeem , nrog rau IQ score ntawm 70 thiab 75 feem ntau qhia tau hais tias muaj kev txwv. Kev coj tus cwj pwm yog cov uas muaj feem txog cov tswv yim, niaj hnub kev txawj xws li kev saib xyuas tus kheej, kev sib raug zoo, thiab kev ua neej nyob. - Thoob ntiaj teb kev loj hlob ncua yog ib qho kev kuaj mob rau kev loj hlob tsis zoo rau cov menyuam uas tsis tau muaj hnub nyoog tsib xyoos. Xws li qeeb qis rau kev paub, kev ua haujlwm, hais lus, hais lus, thiab kev xyaum lub cev. Nws yog feem ntau pom raws li ib qho kev kuaj mob ib ntus uas siv rau cov menyuam yaus uas tseem hluas dhau los coj cov kev ntsuam xyuas IQ. Thaum cov menyuam yaus ncav cuag lub hnub nyoog uas lawv tuaj yeem siv cov kev xeem txawj ntse, lawv yuav raug kuaj xyuas kev xiam hoob khab.
- Cov teeb meem kev sib txuas lus yog cov uas cuam tshuam rau qhov kev muaj peev xwm siv, to taub, los yog txheeb cov lus thiab kev hais lus. DSM-5 qhia txog plaub hom kev sib txuas lus sib txawv: kev tsis meej lus, kev hais lus suab, pragmatic) kev sib txuas lus.
- Autism spectrum teeb meem yog tsi ntsees los ntawm kev sib raug zoo hauv kev sib raug zoo thiab kev sib txuas lus hauv ntau qhov chaw xws li txwv thiab ua qauv ntawm kev coj cwj pwm. Lub DSM qhia hais tias cov tsos mob ntawm tus kab mob tsis txawj ntse hauv lub cev yuav tsum muaj nyob rau lub sij hawm thaum ntxov thiab kom pom tias cov tsos mob no yuav ua rau muaj kev puas tsuaj hauv cov cheeb tsam tseem ceeb ntawm kev ua neej xws li kev ua haujlwm thiab kev ua haujlwm.
- Kev hnov mob tsis hnov lus zoo yog qhov ua tsis taus thiab tsis xav ua kom tsis muaj zog thiab / los yog kev tsis sib thooj uas cuam tshuam nrog kev ua haujlwm thiab ua nws tus kheej hauv ob lossis ntau qhov chaw xws li tom tsev, haujlwm, tsev kawm ntawv, thiab kev sib raug zoo. DSM-5 qhia hais tias ntau cov kev mob tshwm sim yuav tsum tau muaj ua ntej hnub nyoog 12 xyoos thiab tias cov tsos mob yuav tsum muaj kev cuam tshuam rau kev sib raug zoo, kev ua haujlwm, lossis kev ua haujlwm.
2 - Bipolar thiab Cov Kev Sib Txheeb Nrog
Txoj kev puas siab puas ntsws bipolar yog tus cwj pwm ntawm kev hloov hauv kev xav thiab kev hloov ntawm kev ua ub no thiab lub zog. Tus kab mob feem ntau muaj kev txav ntawm qhov kev xav siab thiab lub sij hawm ntawm kev nyuaj siab. Cov kev xav zoo li no tuaj yeem hais tau zoo thiab raug xa mus rau ib yam li kev txiav txim siab ua tib neeg los yog kev mob hypomania.
Muab piv rau yav dhau los ntawm DSM, hauv DSM-5 cov kev cai rau kev tswj fwm me thiab cov teeb meem ntawm hypomanic muaj xws li nce siab rau kev hloov hauv qib siab thiab kev ua ub no nrog rau kev hloov pauv.
- Mania yog thaum muaj kev zoo siab dhau los thiab siab taus. Tej lub sij hawm ntawm mania muaj qee zaum muaj kev cuam tshuam kev cuam tshuam, kev tsiv siab, thiab kev tso siab ntau heev. Cov neeg muaj kev puas siab puas ntsiag yeej koom nrog cov kev ua ub no uas tej zaum yuav muaj qhov tsis zoo xws li kev twvtxiaj thiab kev mus qiv nyiaj.
- Lub sijhawm ua rau muaj kev ntxhov siab yog cov kev xav ntawm kev ntxhov siab, kev txhaum, kev qaug zog, thiab kev tsiv siab. Thaum lub sij hawm muaj kev nyuaj siab, cov neeg uas muaj kev puas siab puas ntsws bipolar yuav plam kev txaus siab ntawm cov kev ua ub no uas lawv tau nyiam yav tas los, muaj kev nyuaj siab txog kev pw tsaug zog, thiab tseem muaj kev xav txog kev tua tus kheej.
Ob lub cev thiab kev nyuaj siab heev tuaj yeem ua kom ntshai rau tus neeg uas muaj cov tsos mob no nrog rau tsev neeg, cov phooj ywg, thiab lwm tus neeg uas tau hlub uas ua raws li cov kev coj cwj pwm thiab kev hloov siab. Muaj hmoo, cov kev kho kom tsim nyog thiab zoo , uas feem ntau muaj cov tshuaj thiab kev kho tus mob hlwb , pab tau cov neeg muaj kev puas siab puas ntsws bipolar kom tswj tau lawv cov tsos mob.
3 - Kev ntxhov siab vim
Cov kev ntxhov siab vim yog cov neeg uas muaj kev ntshai los ntawm kev ntshai thiab kev ntshai, kev ntxhov siab, kev ntxhov siab thiab kev coj tus cwj pwm tsis zoo. Kev ntshai ntshai yuav muaj kev ntxhov siab rau qhov kev hem thawj, txawm tias qhov kev hem thawj ntawd yog tiag tiag lossis xav tau. Kev ntxhov siab vim muaj kev cia siab tias yav tom ntej muaj kev hem thawj.
Nyob rau hauv ib daim ntawv ntsuam xyuas luam tawm ntawm General Psychiatry , nws tau xam pom tias ntau li 18 feem pua ntawm cov neeg Mis Kas tau raug kev txom nyem los ntawm tsawg kawg ib qho kev txhawj xeeb.
Hom kev txhawj xeeb muaj xws li:
- Generalized txhawj txog teeb meem uas yog cim los ntawm ntau kev txhawj txog cov txheej xwm txhua hnub. Txawm hais tias qee qhov kev nyuab siab thiab txhawj xeeb yog ib qho tseem ceeb thiab feem ntau ntawm lub neej, GAD muaj kev txhawj xeeb uas dhau heev li uas cuam tshuam nrog tus neeg kev noj qab haus huv thiab ua haujlwm.
- Agoraphobia yog cov ua cim los ntawm kev ntshai tsam muaj ntau yam ntawm pejxeem. Cov neeg uas tau raug tus kabmob no feem ntau ntshai hais tias lawv yuav ua rau muaj kev ntshai nres nyob rau hauv qhov chaw khiav dim tej zaum yuav nyuaj.
Vim tias qhov kev ntshai no, cov neeg uas muaj agoraphobia feem ntau tsis zam lub sijhawm uas yuav ua rau muaj kev ntxhov siab. Qee zaum, qhov kev coj cwj pwm no tuaj yeem ncav cuag tus taw tes uas tus neeg tsis muaj peev xwm txawm tawm hauv nws lub tsev mus. - Kev ntxhov siab vim muaj kev ntxhov siab yog ib qho kev puas siab puas ntsws uas cuam tshuam txog kev ntshai los ntawm kev saib xyuas lossis kev txiav txim siab. Kev ntxhov siab vim yog qhov teeb meem no ua rau muaj kev cuam tshuam loj rau tus neeg ntawd lub neej thiab ua rau nws nyuaj rau kev ua haujlwm hauv tsev kawm ntawv, kev ua haujlwm, thiab lwm qhov chaw.
- Cov kev phobias muaj feem xyuam nrog kev ntshai ntshai ntawm ib yam khoom lossis qhov teeb meem hauv cheeb tsam. Ib co piv txwv ntawm hom kev phobias muaj xws li kev ntshai ntawm kab laug sab, ntshai ntawm qhov siab, los yog ntshai cov nab. Cov plaub loj tshaj plaws ntawm cov phobias muaj xws li huab cua (thunder, lightening, tornadoes), kev kho mob (cov txheej txheem kho mob, kev kho hniav, cov khoom kho mob), tsiaj (dev, snakes, yoov), thiab qhov xwm txheej (me me, tawm hauv tsev, tsav) . Thaum muaj teeb meem tshwm sim los ntawm cov phob nyhav lossis qhov teeb meem, neeg yuav hnov mob xeev siab, tshee taus, mob plawv dhia, thiab txawm tias ntshai tuag.
- Kev puas siab puas ntsws yog ib qho kev puas siab ntsws los ntawm kev tawm tsam uas pheej thab ntau uas zoo li tawm tsam ntawm xiav thiab tsis muaj laj thawj. Vim li no, cov neeg uas muaj teeb meem tsis tshua muaj kev ntxhov siab ntau thiab muaj kev cuam tshuam ntau dua li muaj lwm qhov ntshai.
Cov neeg yuav pib tsis txhob muaj teeb meem thiab teeb meem thaum muaj kev tawm tsam yav dhau los lossis qhov uas lawv yuav tshwm sim rau yav tom ntej. Qhov no tuaj yeem tsim teeb meem loj hauv ntau qhov chaw ntawm lub neej txhua hnub thiab ua rau tsis yooj yim rau kev ua neej txhua hnub. - Kev txheeb kev ntxhov siab yog ib hom kev ntxhov siab vim muaj kev tsis txaus siab los yog ntxhov siab vim muaj kev sib cais los ntawm cov kab lus txuas. Cov neeg feem ntau paub txog lub tswv yim ntawm kev ntxhov siab vim kev sib cais vim nws hais txog cov me nyuam yaus txoj kev ntshai ntawm kev sib nrauj los ntawm lawv niam lawv txiv, tab sis cov laus thiab cov laus laus tuaj yeem paub nws zoo li. Thaum cov tsos mob ua dhau heev lawm tias lawv cuam tshuam nrog kev ua haujlwm, tus neeg ntawd yuav raug kuaj xyuas nrog kev txhawj xeeb ntawm kev ntxhov siab.
Cov tsos mob yuav muaj kev ntshai heev ntawm kev nyob deb ntawm tus neeg zov me nyuam los yog daim ntawv txuas . Tus neeg uas muaj cov tsos mob no yuav zam tsis txhob khiav tawm hauv tsev, mus kawm ntawv, lossis sib yuav kom tau nyob ze rau ntawm daim ntawv txuas.
4 - Kev Teeb Meem thiab Tus Txheeb Zees Ntawm Txoj Cai
Kev puas tsuaj thiab kev txhawj xeeb txog tus cwj pwm txawv txuam nrog kev cuam tshuam rau kev kub ntxhov lossis kev puas tsuaj. Cov no tau pab pawg ua ke nrog cov kev ntxhov siab vim tab sis tam sim no yog ib feem ntawm cov kab mob ntawm cov tsos mob.
Cov mob ua muaj nyob hauv pawg no muaj xws li:
- Kev ntxhov siab tsis zoo , uas yog tshwm sim los ntawm qhov kev ntxhov siab vim muaj kev ntxhov siab dhau los ntawm ib lub hlis tom qab raug mob tshwm sim xws li kev puas tsuaj ntuj, kev ua tsov ua rog, kev xwm txheej, thiab pov thawj tuag.
Yog li ntawd, tus neeg ntawd yuav muaj cov kev mob tshwm sim xws li kev paub ntawm qhov kev hloov kho, qhov tsis muaj peev xwm nco tau txog yam tseem ceeb ntawm qhov kev tshwm sim, thiab flashbacks tiag tiag li yog tias qhov kev tshwm sim tau rov qhib dua. Lwm cov tsos mob muaj xws li txo tus siab ntsws xav, muaj kev ntxhov siab txog kev raug mob, thiab muaj kev nyuaj siab zoo. - Kev kho teeb meem tuaj yeem tshwm sim los ntawm qhov kev hloov ntawm kev sib nrauj xws li txoj kev sib nrauj, kev poob hauj lwm, qhov xaus ntawm txoj kev sib raug zoo, kev tsiv, los sis qee qhov kev poob lossis kev poob siab. Hom kev mob puas siab ntsws tuaj yeem cuam tshuam rau cov me nyuam thiab cov neeg laus thiab yog cov tsos mob xws li kev ntxhov siab, kev ntxhov siab, kev nyuaj siab, kev txhawj xeeb, kev npau taws, kev cia siab, thiab kev xav ntawm kev sib cais.
- Kev puas tsuaj tom qab ntxhov siab tom qab tus neeg tau ntsib ib qho kev tshwm sim kev nyuab siab. Cov tsos mob ntawm PTSD muaj xws li mob lub sijhawm rov tuaj yeem los yog rov qab muaj qhov kev tshwm sim, zam tej yam uas hais rau tus neeg ntawd txog qhov kev tshwm sim, kev xav ntawm ntug, thiab muaj kev xav tsis zoo. Cov npau suav phem, kev nyuab siab, kev npau taws, kev nyuab siab, kev daws teebmeem, thiab kev nco qab txog qhov xwm txheej yog qhov tshwm sim rau cov neeg uas muaj tus kab mob PTSD.
- Kev tsis sib haum xeeb yog tsis tshwm sim tuaj yeem tshwm sim thaum cov me nyuam tsis tsim kom muaj kev noj qab nyob zoo thiab cov ntawv txuas nrog cov neeg zov menyuam thaum thawj ob peb xyoos ntawm kev yau. Cov tsos mob ntawm kev tsis meej muaj xws li raug rho tawm ntawm cov neeg laus cov neeg zov me nyuam thiab kev muaj teeb meem ntawm kev sib raug zoo thiab kev xav ntawm qhov tshwm sim los ntawm cov qauv ntawm kev tu tsis saib xyuas thiab tsis saib xyuas.
5 - Dissociative Disorders
Dissociative ntshawv siab yog cov kev puas siab puas ntsws uas cuam tshuam txog kev sib cais lossis kev cuam tshuam rau kev sib nrauj, nrog rau tus kheej thiab cim xeeb .
Dissociative ntshawv siab muaj xws li:
- Dissociative amnesia yuav muaj kev nco txog kev poob xeeb vim qhov kev tsis sib haum xeeb. Feem ntau, qhov kev nco no, uas yuav kav ntev li ib ntus lossis ntau xyoo, yog vim muaj qee yam kev puas siab puas ntsws.
Dissociative amnesia yog ntau tshaj qhov yooj yim tsis nco qab . Cov neeg uas muaj kev tsis sib haum no yuav nco tau qee cov ntsiab lus hais txog cov xwm txheej, tiam sis tej zaum yuav tsis nco qab txog lwm cov ntsiab lus nyob ib ntus ib ntus. - Dissociative tus kheej teeb meem , uas yav dhau los paub tias muaj ntau yam teeb meem ntawm tus kheej, yuav tsum muaj ob los yog ntau tus cwj pwm txawv los yog tus cwj pwm txawv. Txhua yam ntawm cov neeg no muaj nws txoj kev xav pom thiab sib raug zoo nrog ib puag ncig. Cov neeg uas muaj kev tsis zoo no muaj kev hloov hauv tus cwj pwm, kev nco, kev xav, kev xav, thiab kev xav.
- Kev ua kom tsis muaj tus kabmob (Depersonalization / dereallization disorder) yog qhov ua tau los ntawm kev nkag siab ntawm kev tawm ntawm tus kheej lub cev (depersonalization) thiab raug kaw ntawm kev muaj tiag (tsim kho). Cov neeg uas muaj tus kabmob no feem ntau xav tias kev tsis tsimnyog thiab tsis muaj kev cuam tshuam ntawm lawv txoj kev xav, kev xav, thiab kev txawjntse.
6 - Somatic Symptom thiab Lwm Yam Kev Puas Siab Ntsws
Yav dhau los raug xa mus rau hauv lub npe ntawm somatoform ntshawv siab, pawg no tam sim no hu ua somatic tsos mob thiab lwm yam mob. Somatic tsiv siab yog ib hom kev puas siab puas ntsws uas muaj cov tsos mob ntawm cev nqaij daim tawv uas tsis muaj peev xwm kuaj tau lub cev.
Hauv qhov sib txawv ntawm cov kev xav ntawm cov kev mob nkeeg yav dhau los raws li qhov tsis tuaj yeem piav qhia txog kev kho mob rau cov tsos mob ntawm lub cev, qhov kev ntsuam xyuas tam sim no muaj feem xyuam nrog cov kev xav, kev xav thiab kev coj tsis zoo uas tshwm sim rau cov kev mob tshwm sim.
Cov mob uas muaj nyob hauv pawg no:
- Tej yam teeb meem ntawm tus mob Somatic yuav ua rau muaj kev mob tshwm sim rau lub cev uas ua rau nws nyuaj heev. Qhov kev tuaj yeem ua ntej nrog cov tsos mob tshwm sim hauv kev ntxhov siab ntxhov siab thiab kev nyuaj nrog kev ua neej nrog txhua hnub.
Nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum nco ntsoov tias cov kab mob uas tsis muaj mob tsis qhia tias tus neeg ntawd yog mob nws lub cev nqaij daim tawv, qaug zog, lossis lwm yam mob. Hauv qhov xwm txheej no, nws tsis yog ntau qhov tseeb lub cev nqaij daim tawv uas cuam tshuam rau tus neeg lub neej raws li nws yog qhov tshuaj tiv thaiv heev thiab kev coj cwj pwm. - Muaj kev txhawj xeeb yog thaum yus muaj kev ntxhov siab txog kev muaj mob tsis zoo. Cov neeg uas muaj kev puas siab puas ntsws tsis txaus siab tshaj plaws txog lub cev thiab kev hnov, lawv ntseeg tias lawv muaj los yog yuav kis tau tus mob loj heev, thiab tsis kam lees thaum kev kuaj mob rov qab tsis zoo.
Qhov kev tuaj yeem nrog kev mob ua rau muaj kev ntxhov siab thiab kev ntxhov siab. Nws kuj ua rau kev hloov hauv tus cwj pwm xws li nrhiav kev kuaj mob / kev kho mob thiab zam tej yam teeb meem uas yuav ua teeb meem rau kev muaj mob. - Txoj kev hloov pauv hloov nrog kev muaj lub cev muaj zog lossis hnov mob cov tsos mob uas tsis muaj cov kev qhia txog qog hlwb lossis kho mob. Feem ntau, qhov teeb meem no ua raws li lub cev nqaij daim tawv raug mob los yog ntxhov siab txawm tias qhov ntawd tshwm sim ntawm kev xav ntawm lub hlwb thiab kev xav.
- Muaj mob tsis zoo , uas siv los ua nws tus kheej, yog tam sim no muaj nyob rau hauv cov kev mob tshwm sim thiab lwm yam mob ntawm DSM-5. Ib qho tsis muaj tseeb yog thaum ib tus neeg tsim kev kub ntxhov, fake, los yog ua kom pom kev mob. Munchausen syndrome, uas cov neeg muaj kab mob nyiam kom paub xim, yog ib hom mob hnyav heev.
7 - Kev Pub Noj thiab Kev Noj Haus
Kev noj qab nyob zoo yog cov kev txhawj xeeb uas muaj obsessive nrog kev hnyav thiab kev cuam tshuam kev noj zaub mov uas cuam tshuam rau kev noj qab haus huv thiab lub hlwb. Kev noj zaub mov thiab kev noj qab nyob zoo uas siv los kuaj xyuas thaum muaj me nyuam yaus thiab thaum yau tau raug tsiv tawm mus rau pawg no hauv DSM-5.
Hom kev noj zaub mov muaj xws li:
- Anorexia nervosa yog tus cwj pwm ntawm cov zaub mov noj uas ua rau poob thiab ib lub cev tsis tshua muaj siab. Cov neeg uas muaj kev puas tsuaj no kuj muaj kev tuaj yeem ua ntej thiab ntshai tsam muaj kev nyhav thiab qhov cuam tshuam txog lawv tus kheej qhov kev coj thiab tus cwj pwm.
- Bulimia nervosa muaj feem binging thiab ces siv cov kauj ruam huab los txhawm rau kom cov binges no. Cov kev coj cwj pwm no kuj yuav muaj xws li ntuav tus kheej, qhov kev tsim txom ntawm laxatives lossis diuretics, thiab ntev li ntawm qoj ib ce.
- Kev kho cov kab mob Rumination yog cim los ntawm kev hloov cov khoom noj uas tau chewed los yog nqos tau kom thiaj li nti tawm los yog rov nqos nws. Feem ntau ntawm cov neeg uas cuam tshuam los ntawm tus kabmob no yog cov menyuam yaus lossis cov laus uas tau muaj kev loj hlob qeeb lossis kev xiam hlwb xiam oob khab. Ntxiv teeb meem uas tshwm sim los ntawm qhov kev coj cwj pwm no muaj xws li cov hniav lwj, qhov ncauj tawm hauv lub cev, thiab kev tsis txaus siab.
- Pica siv kev yees thiab siv cov khoom tsis yog khoom noj xws li av nkos, xim, los yog xab npum. Qhov teeb meem no feem ntau cuam tshuam rau cov me nyuam thiab cov neeg muaj kev xiam hoob khab.
- Kev noj nqaij hauv plab yog thawj zaug hauv DSM-5 thiab muaj lub sijhawm ua rau nws noj mov qhov twg ntawm tus neeg ntawd siv ntau npaum li cas ntawm ob peb xuab moos. Tsuas yog cov neeg tsis txaus siab xwb, tab sis, lawv kuj xav hais tias lawv tsis muaj kev tswj hwm lawv noj. Kev noj nqaij hauv Binge yog qee zaus los ntawm qee yam cwj pwm xws li muaj kev zoo siab los yog txhawj xeeb, los ntawm kev nyuaj siab, los yog tom qab kev ntxhov siab.
8 - Pw tsaug zog - Tsa Tshaj Tawm
Pw tsaug zog muaj kev cuam tshuam hauv kev pw tsaug zog uas ua rau muaj kev ntxhov siab thiab cuam tshuam cov hnub ua haujlwm.
Piv txwv ntawm kev pw tsaug zog mob:
- Narcolepsy yog ib qho mob uas tib neeg tau ua rau kev mob siab ntsws yau. Cov neeg uas muaj tus mob narcolepsy tej zaum yuav muaj kev cia siab ntawm cov leeg mob.
- Insomnia tsis meej yuav yog tsis tuaj yeem tau txais kev pw tsaug zog txaus kom hnov tau so. Thaum txhua tus neeg tau ntsib teeb meem thiab kev cuam tshuam ntawm qee cov ntsiab lus, insomnia yog suav hais tias yog ib qho teeb meem thaum nws muaj kev ntxhov siab los sis muaj kev puas tsuaj dhau sij hawm.
- Cov kab mob Hypersomnolence no yog thaum pw tsaug zog ntev heev los yog nruab hnub pw ntev. Cov neeg uas muaj tus mob no yuav tsaug zog thaum nruab hnub thaum tsis tsim nyog xws li tom haujlwm thiab tsev kawm ntawv. Ntxiv nrog rau qhov kev tsaug zog ntau dhau lawm, cov neeg uas muaj kev hypersomnolence kuj yuav muaj kev txhawj xeeb, nco teeb meem, tsis qab los noj mov, qeeb xav, thiab ua tsis raws li qw nrov.
- Cov kab mob ua rau pw tsaug zog ntsig yog cov uas muaj kev sib deev anomalies xws li pw tsaug zog apnea thiab ntev snoring uas yuav tshwm sim thaum pw tsaug zog. Cov teeb meem ua pa yuav ua rau muaj kev cuam tshuam luv luv hauv kev pw tsaug zog uas tuaj yeem ua rau muaj teeb meem lwm yam xws li insomnia thiab nruab hnub pw tsaug zog.
- Parasomnias koom nrog cov kab mob uas muaj kev txawv txav tsis zoo uas ua rau thaum muaj kev pw tsaug zog. Tej yam mob xws li sleepwalking, terrors pw tsaug zog, pw tsaug zog tham, thiab noj hmo pw.
- Nyob tsis tswm ceg tus mob no yog ib qhov mob neurological uas ua rau muaj kev xav tsis xis nyob hauv cov ceg thiab ib qho tsis sib haum xeeb kom tshem tau cov ceg kom thiaj li txo tau qhov kev xav tau. Cov neeg uas muaj tus mob no yuav xav tias khaus, txhaws ntswg, hlawv, thiab nkag siab ntawm lawv cov ceg ua rau ntau lub zog uas cuam tshuam nrog kev pw tsaug zog.
Kev pw tsaug zog mob ntsig txog lwm cov kev puas siab puas ntsws xws li pw tsaug zog mob ntsig txog kev kho mob tau raug tshem tawm ntawm DSM-5. Qhov tseeb ib tsab ntawm DSM kuj tseem ceeb tshaj plaws rau kev sib koom tes rau txhua yam ntawm kev pw tsaug zog.
Kev hloov no, APA piav qhia, "hais txog tias tus neeg muaj kev pw tsaug zog tsis muaj kev cia siab rau kev kho mob, ntxiv nrog rau kev kho mob thiab kev mob hlwb uas muaj tam sim no, thiab lees paub txog kev sib txig sib luag thiab sib cuam tshuam ntawm kev pw tsaug zog thiab muaj kev kho mob thiab mob hlwb . "
9 - Kev Tiv Thaiv, Kev Tiv Thaiv Kev Tiv Thaiv, thiab Kev Cwj Pwm Cwj Pwm
Kev tswj tus kheej tsis zoo yog cov uas cuam tshuam nrog tswj tsis tau tus cwj pwm thiab tus cwj pwm, uas ua rau nws tus kheej lossis lwm tus raug mob. Cov teeb meem no nrog kev tswj hwm thiab kev coj tus cwj pwm yog tshwm sim los ntawm cov kev ua uas ua txhaum cov cai ntawm lwm tus xws li kev rhuav tshem vaj tse lossis kev ua phem rau lub cev thiab / lossis cov uas muaj kev sib ceg nrog cov cai, kev cai, thiab cov cai.
Hom mob impulse tswj kev ntshawv siab:
- Kleptomia muaj peev xwm tswj tsis tau qhov kev cia siab rau kev nyiag. Cov neeg uas muaj tus kab mob kleptomia feem ntau yuav nyiag tej yam uas lawv tsis tshua xav tau lossis tsis muaj txiaj ntsim zoo. Cov neeg mob no muaj kev ntxhov siab ntau dua ua ntej ua tub sab thiab xav tias muaj kev nplij siab thiab kev pub dawb.
- Pyromania siv kev ua kom zoo nrog hluav taws uas ua rau muaj kev kub nyhiab-pib ua kom tus kheej thiab lwm tus raug mob.
- Txoj kev nyuab siab tsis zoo ntawm lub cev yog qhia txog kev npau taws thiab kev ua phem uas tsis muaj kev sib faib rau qhov xwm txheej. Cov neeg uas muaj teeb meem no tuaj yeem tawg ua npau taws los yog ua phem rau cov lus teb rau txhua hnub kev txom nyem los yog kev poob siab.
- Cwj pwm tsis zoo yog ib qho kev kuaj mob ntawm cov me nyuam yaus thiab cov hluas uas muaj hnub nyoog qis dua 18 xyoo uas pheej ua txhaum txoj cai thiab lwm tus neeg txoj cai. Cov me nyuam muaj qhov teeb meem no nthuav tawm rau cov tib neeg thiab tsiaj txhu, ua kom puas tsuaj, nyiag thiab dag, thiab ua txhaum lwm cov cai thiab cov cai. Cov kev coj cwj pwm no ua rau muaj teeb meem loj hauv tus menyuam txoj kev kawm, kev ua haujlwm, lossis kev ua haujlwm.
- Kev tawm tsam tsis sib haum tsis sib xws pib ua ntej hnub nyoog 18 xyoo thiab yog qhov kev tsis txaus siab, kev tsiv siab, kev npau taws, kev ua phem, thiab kev poob siab. Thaum tag nrho txhua tus me nyuam coj tus cwj pwm phem qee zaum, cov me nyuam muaj kev tsis sib haum xeeb tsis kam ua raws li cov neeg laus thov yuav luag txhua lub sij hawm thiab sib koom hauv kev cwj pwm kom txhob txwm thab lwm tus.
10 - Yam Tshuaj Uas Qaug Tshuaj thiab Hom Mob
Cov tshuaj muaj yees yog cov uas siv rau kev siv thiab kev tsim txom ntawm ntau yam tshuaj xws li cocaine, methamphetamine, opiates thiab cawv. Cov mob no muaj xws li tshuaj txhaum cai uas ua rau muaj ntau yam kab mob nrog rau kev qaug cawv, tawm, kev tshwm sim ntawm kev puas hlwb, kev ntxhov siab thiab kev qias neeg.
Piv txwv ntawm kev quav tshuaj yeeb dej caw:
- Kev haus cawv muaj feem xyuam nrog kev haus dej cawv, feem ntau siv (thiab feem ntau siv dhau) tshuaj hauv Tebchaws Meskas.
- Cov kab mob cannabis muaj xws li cov tsos mob xws li siv ntau tshaj qhov tseem npaj, kev xav tsis siv cov tshuaj, thiab siv ntxiv txawm tias muaj kev phom sij hauv ib tus neeg lub neej.
- Kev siv tshuaj tua kabmob yog siv pa luam yeeb los ntawm tej yam xws li cov xim lossis cov tshuaj yaj yeeb. Raws li nrog rau lwm cov kev mob ntsig txog kev quav yeeb dej caw, cov neeg uas muaj qhov mob no muaj kev ntshaw txog cov khoom thiab nrhiav nyuaj los tswj tsis tau los yog txiav tsis ua rau tus cwj pwm.
- Kev siv tshuaj tua kab yog ib yam tshiab uas muaj nyob hauv DSM-5 uas siv kev siv cov tshuaj stimulants xws li meth, amphetamines, thiab cocaine.
- Kev haus luam yeeb tsis zoo yog cov tsos mob xws li haus luam yeeb ntau dua li kev xav, ua kom tsis txhob rov qab los yog txiav tawm, muaj kev ntxhov siab, thiab raug kev txom nyem los ntawm kev siv luam yeeb.
Lub DSM-5 kuj muaj xws li kev twv txiaj hauv kev cais ntawm no. American Psychiatric Association piav qhia txog qhov kev hloov no qhia txog qhov kev ua tau zoo thiab muaj qhov xwm txheej zoo li qee qhov yeeb yam, xws li kev twvtxiaj, qhib lub paj hlwb uas muaj teebmeem zoo li cov tshuaj ntawm kev tsimtxom thiab cov teebmeem ntawm kev twvtxiaj uas tsis zoo rau cov khoom . "
11 - Tej Yam Mob Neurocognitive
Neurocognitive ntshawv siab yog cov uas tau los ntawm kev paub lub peev xwm hauv kev paub lub luag haujlwm. Cov kev mob no tsis suav nrog cov neeg uas muaj kev tsis pom muaj qhov teeb meem thaum yug los yog ntxov ntxov hauv lub neej.
Hom kev paub txog kev mob hlwb muaj xws li:
- Delirium , tseem hu ua cov neeg tsis meej pem, uas tsim dhau ib lub sijhawm luv luv (feem ntau yog ob peb teev lossis ob peb hnub) thiab yog kev cuam tshuam los ntawm kev cuam tshuam ntawm kev txhawj xeeb thiab kev paub.
- Cov mob loj thiab cov nyhav neurocognitive tsis tshua muaj qhov tseem ceeb ntawm qhov kev paub ntawm qhov kev txawj ntse los ntawm ib lossis ntau qhov chaw xws li kev nco, kev mloog, kev kawm, kev kawm, thiab kev xav. Cov kev paub txog cov kev xav no yuav yog vim muaj kev mob nkeeg xws li Alzheimer's tus kabmob, kab mob HIV, Parkinson's disease, tshuaj yeeb / tshuaj siv, kab mob hauv cov leeg, thiab lwm tus.
12 - Tus Cwj Pwm Nyuaj Siab
Cwj pwm tsis zoo yog tshwm sim los ntawm kev xav ntawm kev xav, kev xav, thiab tus cwj pwm uas ua rau muaj kev cuam tshuam loj heev rau kev sib raug zoo thiab lwm qhov chaw.
Hom kev mob tshwm sim muaj xws li:
- Txoj kev tsis sib haum xeeb ntawm tus kheej hauv lub cev yog tus cwj pwm tsis pom zoo rau cov cai, kev cai, thiab lwm tus neeg txoj cai. Cov neeg uas muaj tus mob no feem ntau pib tshwm cov tsos mob thaum tseem me nyuam yaus, muaj kev nyuaj siab rau lwm tus, thiab tsis muaj kev tu siab rau lawv tus cwj pwm phem.
- Txoj kev tsis txaus siab ntawm tus kheej muaj feem xyuam rau kev sib ceg loj heev thiab kev tsis txaus siab. Tej kev xav ntawm kev ruaj ntseg no ua rau muaj teeb meem loj rau tus neeg lub neej txhua hnub thiab kev ua haujlwm.
- Txoj kev tsis sib haum xeeb ntawm tus cwj pwm tsis zoo yog cuam tshuam nrog cov tsos mob xws li kev tsis sib haum xeeb, tsis ruaj tsis khov thiab khaus kev sib raug zoo, tsis tuaj yeem pom tus kheej, thiab kev coj tsis tus.
- Kev muaj teeb meem ntawm tus kheej muaj feem xyuam nrog txoj kev ntshai ntawm kev sib cais thiab ntau heev yuav tsum tau saib xyuas. Cov neeg uas muaj tus kabmob no feem ntau tuaj yeem cuam tshuam rau kev coj cwj pwm uas tsim los tsim kev rau txim rau lwm tus.
- Histrionic tus cwj pwm tsis zoo yog cuam tshuam nrog cov qauv ntawm kev siab ntsws xav thiab kev coj cwj pwm. Cov neeg uas muaj tus mob no yuav tsis xis nyob hauv qhov chaw uas lawv tsis yog qhov chaw ntawm kev mloog, muaj kev hloov pauv sai, thiab koom nrog cov kev tsis tsim nyog coj tus cwj pwm tsim los kom nyiam mloog lwm tus.
- Narcissistic tus cwj pwm tsis sib haum xeeb yog cuam tshuam nrog ib tug qauv kawg ntawm kev pom tus kheej-tus duab, nws tus kheej, thiab tsis muaj kev khov kho. Cov neeg uas muaj tus mob no zoo li yuav nyiam ua ntau dua lwm tus.
- Txoj kev tsis sib haum xeeb ntawm kev ua tsis ncaj ncees yog ib qho kev tsis txaus siab ntawm kev ua haujlwm nrog kev txiav txim siab, kev ua kom tiav, kev muaj peev xwm, thiab kev tswj kav hlwb thiab kev tswj hwm tus kheej. Qhov no yog ib qho txawv ntawm obsessive compulsive teeb meem (OCD).
- Paranoid tus cwj pwm tsis zoo yog pom los ntawm kev tsis sib ntseeg ntawm lwm tus neeg, txawm tias nws tsev neeg, cov phooj ywg, thiab cov neeg sib hlub. Cov neeg uas muaj kev tsis zoo no paub txog lwm tus neeg ua kev tsis zoo, txawm tias tsis muaj pov thawj los yog kev lees.
- Schizoid tus cwj pwm tsis txaus ntseeg muaj cov tsos mob xws li kev txav ntawm kev sib raug zoo nrog kev sib raug zoo. Cov neeg uas muaj kev tsis zoo no yog hais txog lawv lub neej nyob hauv lawv lub neej thiab feem ntau tsis txaus siab rau kev sib raug zoo. Lawv feem ntau pom tias tsis muaj kev qhia txog kev xav thiab tuaj yeem tshwm txias thiab tsis muaj teeb meem.
- Txoj kev tsis sib haum xeeb ntawm tus kheej muaj tus cwj pwm txawv hauv kev hais lus, tus cwj pwm, qhov muag, thiab kev xav. Cov neeg uas muaj tus mob no yuav muaj kev ntseeg txawv los yog "kev xav hauv kev xav" thiab teeb meem tsim kev sib raug zoo.
Lo Lus Ntawm
Kev puas siab ntsws muaj peev xwm ua rau kev cuam tshuam rau kev ua haujlwm txhua hnub, kev sib raug zoo, kev ua haujlwm, lub tsev kawm ntawv, thiab lwm yam pauv tseem ceeb. Txawm li cas los xij, tib neeg muaj peev xwm nrhiav tau kev pab ntawm lawv cov kev mob thiab nrhiav cov hau kev daws qhov zoo.
> Qhov chaw:
> Koom Haum Xeeb Miskas. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington: American Mental Publishing Publishing; 2013.
> Miskas Kev Sib Koom Tes. Qhov tseem ceeb ntawm kev hloov ntawm DSM-IV-TR rau DSM-5; 2013.
> Koom Haum Xeeb Miskas. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington: American Mental Publishing Publishing; 2013.
> Kessler, RC, Chiu, WT, Demler, O., & Walters, EE Prevalence, severity, thiab comorbidity ntawm kaum ob lub hlis DSM-IV mob siab nyob rau hauv Tebchaws Kev Tshuaj Xyuas Comorbidity Survey (NCS-R). Archives ntawm General Psychiatry. 2005; 62 (6): 617-27.
> Lub Koom Haum Lub Tebchaws ntawm Kev Puas Siab Puas Ntsws. Kev puas siab puas ntsws bipolar; 2016.
> Lub Koom Haum Lub Tebchaws ntawm Kev Puas Siab Puas Ntsws. Kev Tiv Thaiv Kev Ua Phem: Thaum Ntshai Ntshai. 2016.