Kev Txiav Txim Siab, Kev Sib Thoob, thiab Tsis Ncaj Ncees
Txhua hnub thiab txhua txhua hnub peb ntsib nrog ntau tus txiav txim siab. Qee qhov no muaj tsawg, xws li txiav txim siab seb yuav hnav dab tsi los yog muaj dab tsi rau noj tshais. Lwm tus yog cov loj thiab tuaj yeem muaj feem xyuam rau lub neej ntawm peb lub neej, xws li txiav txim seb yuav mus kawm ntawv lossis puas muaj menyuam. Qee qhov kev txiav txim siab siv sij hawm thaum lwm tus yuav tsum tau ua hauv ib qho kev sib cais-ob.
Thaum peb ntiav ntau qhov kev txiav txim siab sib txawv, peb feem ntau pheej poob qis rau ntau qhov kev ploj tuag, tsis zoo siab, thiab lwm yam kev txiav txim siab.
Tshawb nrhiav kev txiav txim siab txog kev txiav txim siab thiab teeb meem ua rau muaj kev cuam tshuam cov kev xaiv uas koj ua txhua hnub.
Heuristics
Ib tug heuristic yog ib hom kev mob hlwb me me lossis txoj cai ntawm tus ntiv tes xoo uas peb siv thaum txiav txim siab los yog txiav txim siab. Cov kev kawm no pab kom qee kom muaj kev nyuaj siab thaum peb xaiv, tab sis lawv tuaj yeem ua rau yuam kev. Qhov kev tuaj yeem tuaj nrog ob peb qhov zoo tshaj plaws: lawv cia peb mus cuag cov lus xaus sai thiab lawv yuav ua haujlwm ntau heev. Txawm li cas los xij, lawv tuaj yeem ua rau peb yuam kev thiab ua yuam kev.
Ob hom kev puas siab puas ntsws muaj xws li:
- Cov Lus Cog Tseg Heev Txhaum : Qhov no yog txiav txim rau qhov kev tshwm sim ntawm qhov kev tshwm sim raws li qhov zoo sib xws rau peb cov qauv uas muaj tam sim no ntawm qhov kev tshwm sim zoo li no. Piv txwv, cov neeg twvtxiaj feem ntau txiavtxim siab tias lawv yuav yeej lawv qhov kev ua si tom ntej los ntawm seb lawv puas yog qhov kev ua si zaum kawg. Qhov tseeb tiag, cov kev ua si tsis yog nyob ntawm kev sib tw thiab kev sib tw los yog kev poob siab yog ib qho tseem ceeb nkaus.
- Qhov Kev Kawm Heuristic : Qhov no yuav txiav txim siab yuav ua rau muaj kev tshwm sim raws li qhov sai npaum li cas peb thiaj hu tau cov xwm txheej zoo sib xws. Piv txwv, tej zaum koj ntseeg tias lub dav hlau crashes ntau dua li lawv yeej tsuas yog vim koj tuaj yeem xav txog ntau yam piv txwv ntawm kev sib tsoo ntawm cov dav hlau.
Overconfidence
Lwm qhov teeb meem uas tuaj yeem cuam tshuam txog kev txiav txim siab yog qhov peb nyiam tshaj tawm txog peb tus kheej txoj kev paub, kev txawj, lossis kev txiav txim. Nyob rau hauv kev sim saib qhov tshwm sim no, cov neeg tshawb fawb Baruch Fischhoff, Paul Slovic, thiab Sarah Lichtenstein (1977) tau muab ntau yam lus muaj ob lo lus teb. Cov tswvcuab tau thov kom lawv xaiv cov lus teb uas lawv ntseeg tias qhov tseeb yog qhov tseeb thiab lawv yuav ua li cas lawv thiaj paub tias lawv muaj kev ntseeg dabtsi hauv lawv cov lus teb. Thaum cov neeg tau hais tias lawv 100% ntseeg lawv cov lus teb, lawv tsuas yog li ntawm 80% ntawm lub sijhawm.
Li ntawd, vim li cas tib neeg yuav ua rau lawv tsis txaus siab rau lawv qhov kev txiav txim?
- Nyob rau hauv ntau ntawm cov neeg mob, neeg yuav tsis paub yuav ua li cas uninformed lawv yog hais txog ib qho kev kawm. Yeej tseem zoo, peb tsis paub dab tsi peb tsis paub.
- Hauv lwm cov ntaub ntawv, cov ntaub ntawv peb muaj txog ib lub npe kuj yuav yog qhov tsis ncaj ncees lossis nws tuaj yeem los ntawm qhov chaw tsis txaus siab.
Tsis muaj teeb meem dab tsi li, qhov kev xav no ua rau peb tus kheej paub tshaj plaws yuav ua rau cov kev txiav txim siab tsis zoo. Xav txog tias koj tab tom mus Las Vegas nrog ib tug phooj ywg. Koj tuaj yeem tau muaj ob peb zaug ua ntej kom koj xav tias koj paub txoj kev koj yuav tsum coj thiab koj qhia koj tus phoojywg kom tau tawm qhov tshwj xeeb uas koj ntseeg tias yog qhov tseeb.
Hmoov tsis, koj misremembered rau lawv thiab tawm tawm dhau mus ua qhov tsis ncaj ncees lawm. Koj txoj kev pom tseeb ntawm koj txoj kev muaj peev xwm taug kev txoj kev mus rau qhov kev coj tsis ncaj ncees, thiab ntxiv sij hawm rau koj cov lus.
Hindsight Bias
Tom qab muaj ib yam dab tsi tshwm sim lawm, koj puas tau tig rov qab rau qhov kev tshwm sim thiab xav tias zoo li koj yuav tsum paub txog qhov yuav tshwm sim li cas? Hauv kev xav ntawm kev xav, qhov kev xav tig mus saib rov qab retrospectively thiab yoojyim txhua qhov kev qhia ua mus txog rau qhov kev tshaj tawm yog hu ua hindsight bias . Qee lub sij hawm hu ua "Kuv-paub-nws-tag-nrog" qhov tshwm sim, qhov kev nyiam no tuaj yeem ua rau peb ntseeg tias peb muaj cuab kav twv seb qhov yuav tshwm sim nyob rau hauv cov xwm txheej uas muaj kev cia siab tiag tiag.
Piv txwv, cov neeg twvtxiaj tuaj yeem xav yuam kev tias lawv tuaj yeem twv seb qhov tshwm sim ntawm qhov kev ua si ntawm cov ntawv. Hauv kev muaj tiag, nws tsis muaj ib txoj hau kev uas nws paub tau dab tsi yuav tshwm sim txij thaum qhov kev ua si yog raws li qhov tshwm sim.
Hloov Plaub Hlis
Thaum txiav txim siab , peb qee zaum pom cov kev sib raug zoo uas tsis tshua muaj nyob. Piv txwv li, tej zaum peb ntseeg tias ob lub xwm txheej tsis sib thooj muaj qee yam kev sib raug zoo vim lawv tshwm sim tib lub sijhawm. Lwm cov xwm txheej, ib qho kev sib koom ua ke ntawm ob hom kev txawv txav yuav ua rau peb xav tias ob leeg muaj kev sib txuas nrog. Piv txwv li, yog tias koj muaj ib qho kev phem nrog kev tsis zoo siab, koj yuav xav yuam kev tias tag nrho cov neeg tos neeg tsis paub tab.
Qhov kev xav no pom cov kev sib raug zoo uas tsis muaj tshwm sim nyob rau hauv psychology raws li kev txheeb ze kev sib raug zoo . Tsis tas li ntawd, ua rau muaj kev ntseeg, kev txheeb kev sib raug zoo tuaj yeem tsim teeb meem hauv kev txiav txim siab. Piv txwv, xav tias koj xav tau tus tsiaj tshiab, tiam sis koj tsis paub tseeb tias hom tsiaj twg koj xav tau. Kev ua rau me nyuam yaus dhau los nrog tus dev tej zaum yuav ua rau koj tuav tus cwj pwm yuam kev tias tag nrho cov dev yog cov aggressive thiab yuav tom. Qhov no tuaj yeem cuam tshuam rau koj thaum koj txiav txim siab txog hom tsiaj twg, thiab tej zaum yuav ua rau koj tsis txais tus menyuam dev txawm tias tus aub yuav ua ib tus tsiaj zoo rau koj.