Thaum ntsib kev sib tw, koj puas xav tias koj tuaj yeem sawv thiab ua tiav koj lub hom phiaj los yog koj puas tso tseg? Koj puas nyiam lub npe ntawm cov me nyuam yaus me me ntawm phau ntawv me me ("Kuv xav tias kuv ua tau, Kuv xav tias kuv ua tau!"), Los sis koj puas ntseeg koj tus kheej lub peev xwm nce siab thiab kov yeej cov teeb meem uas lub neej cuam tshuam koj txoj kev? , los sis koj txoj kev ntseeg rau koj tus kheej lub peev xwm los nrog rau ntau lub sijhawm, tuaj yeem ua lub luag haujlwm tsis yog tsuas yog koj xav txog koj tus kheej, tab sis txawm tias koj puas tau tiav koj lub hom phiaj hauv lub neej.
Lub tswvyim ntawm kev tswj tuskheej (self-efficacy) yog lub hauv paus rau kev xav txog Albert Bergura txoj kev xav txog kev sib raug zoo , uas qhia txog lub luag haujlwm ntawm kev kawm , kev ua neej, thiab kev txiav txim siab ntawm tus kheej.
Raws li Bandura, tus neeg tus cwj pwm, kev txawj ntse, thiab kev paub lub tswv yim yog ua li cas paub txog nws tus kheej. Lub tswv yim no yog lub luag haujlwm tseem ceeb ntawm qhov peb pom cov xwm txheej thiab peb coj li cas hauv cov lus teb. Kev siv tus kheej yog qhov tseem ceeb ntawm qhov kev siv tus kheej no.
Txoj Kev Ua Tus Kheej Li Cas?
Raws li Albert Bandura , kev ua haujlwm ntawm tus kheej yog "kev ntseeg hauv ib qho kev muaj peev xwm los npaj thiab ua cov haujlwm uas yuav tsum muaj los tswj xyuas cov xwm txheej." Ua lwm yam lus, tus kheej siv tau yog ib tus neeg txoj kev ntseeg nyob hauv nws lub peev xwm los ua tiav ib qho xwm txheej. Bandura piav cov kev ntseeg no los txiav txim siab ntawm cov neeg xav li cas, coj zoo, thiab xav li cas.
Txij li thaum Bandura tau luam tawm nws daim ntawv xov xwm 1977, "Self-Efficacy: Los ntawm Kev Txhim Kho Txoj Kev Hloov Kev Coj Tus Cwj Pwm," lub ntsiab lus yog ib qho tseem ceeb tshaj plaws hauv kev tshawb fawb. Yog vim li cas nws tus kheej siv tau ua ib qho tseem ceeb lub ntsiab lus ntawm cov kws tshawb fawb thiab cov kws qhia ntawv? Raws li Bandura thiab lwm cov neeg tshawb xyuas tau ua, kev tswj tus kheej ua tau rau txhua yam ntawm kev puas siab puas ntsws rau tus cwj pwm.
Lub Luag Haujlwm ntawm Kev Ua Haujlwm Rau Yus Tus Kheej
Zoo li txhua tus neeg tuaj yeem txheeb xyuas cov hom phiaj uas lawv xav ua kom tiav, yam lawv xav hloov , thiab yam lawv xav ua kom tiav. Txawm li cas los xij, feem ntau tib neeg kuj paub tias muab cov tswv yim no tso rau hauv kev ua haujlwm tsis yooj yim li. Bandura thiab lwm tus neeg tau pom tias tus neeg ua haujlwm ntawm nws tus kheej ua tau lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev nkag mus rau cov hom phiaj, cov dej num, thiab cov teeb meem.
Cov neeg uas muaj kev paub zoo txog kev tswj tus kheej:
- Saib cov teeb meem nyuaj li kev paub tab yuav tsum tau txawj
- Tsim kom muaj kev txaus siab nyob rau hauv cov kev ua ub no uas lawv koom nrog
- Ua kom muaj kev ruaj siab ntawm kev cog lus rau lawv nyiam thiab kev ua ub no
- Rov qab los ntawm kev poob qab thiab kev poob siab
Cov neeg uas muaj kev tsis zoo ntawm kev tswj tus kheej:
- Tsis txhob ua haujlwm nyuaj
- Ntseeg tias cov hauj lwm nyuaj thiab qhov teeb meem yog dhau lawv cov peev xwm
- Tsom ntsoov rau tus kheej ploj thiab kev tsis pom zoo
- Sai sai poob kev ntseeg siab hauv tus kheej lub peev xwm
Cov Txiaj Ntsim Zoo Ntawm Tus Kheej
Kev tswj tus kheej ua tau li cas? Cov kev ntseeg no pib sau rau hauv cov menyuam yau thaum menyuam yaus ua haujlwm nrog ntau yam kev paub, kev ua haujlwm, thiab muaj ntau yam. Txawm li cas los xij, kev loj hlob ntawm kev tswj tus kheej tsis xaus rau thaum cov tub ntxhais hluas tab sis tseem yuav hloov mus thoob plaws hauv lub neej raws li tib neeg tau txais cov kev txawj tshiab, kev paub thiab kev nkag siab.
Raws li Bandura, muaj plaub yam tseem ceeb ntawm kev tswj tus kheej:
1. Kev Paub Txog
"Txoj kev zoo tshaj plaws ntawm kev tsim muaj lub zog ntawm kev ua tau zoo yog los ntawm kev paub ntau tshaj plaws," Bandura piav qhia. Kev ua tiav txoj haujlwm tau ua txhawb peb kev paub txog tus kheej txoj haujlwm. Txawm li cas los xij, tsis ua hauj lwm nrog kev ua hauj lwm los yog kev sib tw yuav ua rau cov neeg ua tsis ncaj thiab tsis muaj zog.
2. Kev Luag Haujlwm
Qhia lwm tus neeg ua tiav txoj haujlwm yog qhov tseem ceeb ntawm kev siv tus kheej. Raws li Bandura, "Pom cov neeg zoo li lawv tus kheej tau ua tiav los ntawm kev ua haujlwm tau tsim tsa cov neeg soj ntsuam 'kev ntseeg tias lawv muaj peev xwm ua tau tus cwj pwm coj ua zoo sib xws."
Bandura kuj lees tias cov neeg yuav ntseeg tau tias lawv muaj peev xwm thiab muaj peev xwm ua tiav. Xav txog ib lub sij hawm thaum ib tug neeg hais ib yam dab tsi zoo thiab txhawb nqa uas pab koj ua tiav lub hom phiaj. Kev hais lus txhawb nqa los ntawm lwm tus pab tib neeg pab kom kov yeej kev ntseeg tus kheej thiab hloov lub hom phiaj ntawm kev ua haujlwm ntawm tes.
4. Psychological Responses
Peb cov lus teb thiab cov kev xav ntawm lub siab xav rau qhov teeb meem tseem ceeb hauv kev tswj tus kheej. Moods, lub siab lub ntsws , lub cev muaj zog, thiab kev ntxhov siab muaj peev xwm ua tau txhua yam uas tus neeg xav txog nws tus kheej lub peev xwm hauv ib qho xwm txheej. Ib tug neeg uas tsis tshee hnyo ua ntej sawv daws yuav tuaj yeem tsim muaj qhov tsis zoo ntawm nws tus kheej hauv cov xwm txheej no.
Txawm li cas los xij, Bandura kuj sau tseg tias "nws tsis yog qhov kev xav ntawm lub siab lub ntsws thiab lub cev kev xav uas tseem ceeb, tiam sis qhov lawv pom tau thiab txhais tau tias." Los ntawm kev kawm kom txo tau kev ntxhov siab thiab siab siab thaum muaj kev nyuaj lossis nyuaj kev ua haujlwm, tib neeg muaj peev xwm txhim kho lawv lub siab zoo.
> Qhov chaw:
> Bandura A. Ua haujlwm ntawm tus kheej qhov chaw khiav hauj lwm los ntawm kev siv lub peev xwm ntawm tus kheej. Hauv R. Schwarzer (Ed.), Kev tswj tus kheej: Xav tias kev tswj fwm. Washington, DC: Hemisphere: Taylor & Francis; 1992.
> Bandura A. Kev Tiv Thaiv Tus Kheej hauv Kev Hloov Cov Neeg Societies. Cambridge, UK: Cambridge University Xovxwm; 1995.
> Bandura A. Self-efficacy. Hauv VS Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia ntawm tib neeg tus cwj pwm , 4. New York: Kev Kawm Xovxwm; 1994.
> Bandura A. Self-efficacy: Ua ib txoj kev xav ntawm kev hloov ntawm kev coj cwj pwm. Ntsuas Kev Ntsuam Xyuas . 1977; 84, 191-215.