Dab tsi yog Schema hauv Psychology?

Lub tswv yim yog ib lub tswv yim los yog lub tswv yim uas pab tsim thiab txhais cov lus qhia. Schemas tuaj yeem pab tau vim tias lawv cia peb siv sij hawm los txhais cov ntsiab lus loj heev uas muaj nyob rau hauv peb cheeb tsam.

Txawm li cas los xij, cov kev xav hauv lub hlwb kuj tseem ua rau peb tsis muaj cov ntsiab lus tseem ceeb los ua kom tsom es tsuas yog siv rau tej yam uas paub meej tias peb cov kev ntseeg dhau los thiab cov tswv yim. Schemas tuaj yeem pab txhawb rau cov kev xav tsis zoo thiab ua kom cov ntaub ntawv tshiab tsis ua raws li peb cov tswv yim tsim muaj thoob ntiaj teb.

Schemas: Ib qho keeb kwm yav dhau los

Kev siv cov schemas ua cov tswvyim yooj yim yog thawj zaug siv los ntawm ib tug kws tshawb fawb British hu ua Frederic Bartlett los ntawm nws txoj kev kawm. Bartlett txoj kev xav tau hais tias peb to taub lub ntiaj teb no yog tsim los ntawm lub network ntawm kev paub daws teeb meem hlwb.

Tus kws sau paj huam Jean Piaget tau qhia txog lub sij hawm lub tswv yim, thiab nws txoj kev siv tau nrov ntawm nws txoj hauj lwm. Raws li nws txoj kev xav ntawm txoj kev loj hlob, cov me nyuam mus dhau ib theem ntawm kev txawj ntse loj hlob.

Hauv Piaget txoj kev xav , ib qho kev tawm tswv yim yog ob qho tib si ntawm kev paub txog kev paub thiab kev ua kom paub txog qhov kev paub. Nws ntseeg hais tias tib neeg tab tom hloov mus rau ib puag ncig thaum lawv noj cov lus qhia tshiab thiab kawm tej yam tshiab. Raws li kev paub tshwm sim thiab cov lus qhia tshiab tau muab nthuav tawm, cov tswv yim tshiab tau tsim kho thiab cov qub schemas raug hloov lossis hloov kho.

Schema Piv txwv

Piv txwv li, ib tug me nyuam yaus muaj peev xwm xub tsim tau ib lub tswv yim rau ib tug nees. Nws paub tias tus nees loj, muaj hau, plaub ceg, thiab tus Tsov tus tw. Thaum tus me nyuam ntxhais ntsib ib tug nyuj rau thawj zaug, nws yuav pib hu nws tus nees.

Tom qab tag nrho, nws fits nrog nws schema rau cov yam ntxwv ntawm ib tug nees; nws yog ib tug tsiaj loj uas muaj plaub hau, plaub ceg, thiab tus Tsov tus tw. Thaum nws hais tias qhov no yog ib hom tsiaj hu ua ib tug nyuj, nws yuav hloov nws cov schema uas muaj ib tug nees thiab tsim ib qho tshiab schema rau ib tug nyuj.

Tam sim no, cia peb xav tias tus ntxhais no tau ntsib ib tug nees me me rau thawj zaug thiab ua yuam kev qhia tias nws yog dev.

Nws niam nws txiv qhia rau nws hais tias tus tsiaj ntawd yog ib hom me me me, yog li tus me nyuam ntxhais yuav tsum tau hloov lub sij hawm no nws hloov daim ntawv teev npe rau nws tus nees. Nws tam sim no realizes tias thaum ib txhia nees yog cov tsiaj txhu loj heev, luag yuav ua tau me me heev. Los ntawm nws txoj kev kawm tshiab, nws cov schemas uas twb muaj lawm raug kho thiab cov ntaub ntawv tshiab tau kawm.

Cov txheej txheem los ntawm cov tswv yim uas tau hloov los yog hloov yog paub tias kev pov hwm thiab kev pabcuam. Hauv kev txhim kho , cov ntaub ntawv tshiab muab tso rau hauv cov schemas uas muaj ua ntej. Nyob hauv kev pab , cov schemas uas twb muaj lawm yuav raug kho lossis cov schemas tshiab yuav raug tsim ua ib tus neeg kawm paub cov ntaub ntawv tshiab thiab muaj kev paub tshiab.

Teeb meem nrog Schemas

Thaum siv cov schemas kawm tau ntau zaus tshwm sim los yog siv dag zog me ntsis, qee zaus tus qauv uas twb muaj lawm yuav muaj kev cuam tshuam cov kev kawm ntawm cov ntaub ntawv tshiab. Kev xaiv ua ntej yog ib qho piv txwv ntawm schema uas tiv thaiv neeg los ntawm kev pom lub ntiaj teb raws li nws yog thiab cuam tshuam lawv los ntawm kev noj nyob rau hauv cov ntaub ntawv tshiab.

Los ntawm kev tuav tej kev ntseeg txog ib pab pawg neeg ntawm cov neeg, qhov kev khwv uas twb muaj lawm yuav ua rau tib neeg txhais cov xwm txheej tsis raug. Thaum ib qho kev tshwm sim tshwm sim rau cov teeb meem no cov kev ntseeg uas twb muaj lawm, cov neeg tuaj yeem tuaj nrog lwm cov lus qhia uas txhawb nqa lawv cov qauv uas tsis muaj kev hloov dua tshiab lossis hloov lawv txoj kev ntseeg.

Xav seb qhov no yuav ua haujlwm li cas rau poj niam txiv neej kev xav thiab kev xav. Txhua leej txhua tus muaj qhov schema rau qhov kev xam pom zoo li txiv neej thiab poj niam hauv lawv cov kab lis kev cai. Cov tswv yim zoo li no tuaj yeem ua rau cov neeg xav tias yuav ua li cas peb xav kom cov txiv neej thiab cov poj niam coj zoo thiab cov luag haujlwm peb xav kom lawv ua.

Nyob rau hauv ib txoj kev tshawb nrhiav, cov kws tshawb fawb tau pom cov me nyuam cov duab uas zoo ib yam li cov txiv neej kev xav tau (xws li ib tug txiv neej ua hauj lwm rau lub tsheb thiab poj niam ntxuav tais diav) thaum lwm tus pom cov duab uas tsis sib haum nrog poj niam txiv neej (txiv neej ntxuav tais diav thiab poj niam tu tsheb).

Thaum tom qab ntawd tau thov kom nco qab lawv pom dab tsi hauv cov duab, cov me nyuam uas pab txhaus siab heev ntawm kev sib deev muaj feem ntau hloov cov poj niam los ntawm cov neeg uas lawv pom hauv cov duab liab qab tsis sib haum xeeb. Piv txwv li, yog lawv pom ib tug txiv neej ntxuav tais diav, lawv yuav tsum nco qab tias nws yog duab ntawm ib tug poj niam ntxuav tais diav.

Lo Lus Ntawm

Piaget qhov kev xav ntawm kev paub txog kev loj hlob yog qhov tseem ceeb rau peb txoj kev nkag siab txog seb cov me nyuam loj hlob thiab kawm li cas. Txawm tias cov txheej txheem ntawm kev hloov, kev pabcuam, thiab kev ncaj ncees, peb tsim, hloov, thiab loj hlob rau peb cov tswvyim uas muab lub hauv paus rau peb kev nkag siab txog lub ntiaj teb puag ncig peb.

> Qhov chaw:

> Levine, LE & Munsch, J. Child Development. Los Angeles: Sage; 2014.

> Lindon, J & Brodie, K. Kev Nkag Siab Rau Me Nyuam Kev Loj Hlob 0-8 Xyoo, 4th Edition: Txuas Txoj Kev Kawm thiab Kev Xyaum. London: Hodder Education; 2016.